Een royaal gebaar

“Wat heb jij met vluchtelingen?’
Nooit eerder had ik gedacht dat je tekst en uitleg moet geven als je opkomt voor een beetje menselijkheid.
Is het dan niet normaal je om je medemens te bekommeren? Moet er een speciale reden zijn? Ben je abnormaal als je zonder enig eigenbelang opstaat voor een ander?
Oog in oog met een asielzoeker die uitgeprocedeerd was, dacht ik verontwaardigd:Dit kan toch niet?

Dat was mijn uitleg. Dat ik mezelf niet meer in de spiegel zou kunnen aankijken als ik de asielzoekers die in mijn ogen hier horen, toch worden uitgezet.
“Waarom een brief aan de koningin? Ben jij voor het koningshuis?” was de andere vraag.
Ben ik voor het koningshuis? Toen ik nog studeerde, in de tijd dat Juliana koningin was, was ik niet echt koningsgezind. Of dat kwam door mijn leeftijd en dat ik me tegen mijn koningsgezinde familie afzette, weet ik niet, maar ik vond dat we het geld dat naar Het Koninklijk Huis ging, konden gebruiken voor de opbouw van landen na oorlog en investeren in beter onderwijs aan allochtonen in Nederland. Ik vond het onrechtvaardig dat de koningin 180 hoeden van 500 gulden per stuk in haar kast had liggen terwijl een ongehuwde moeder niet wist hoe ze nieuwe schoenen moest kopen voor haar kleuter die uit zijn oude gegroeid was.

Sinds Beatrix regeert, of misschien wel sinds Claus tot de familie toe trad, ontwikkelde ik langzaam maar zeker sympathie voor het idee van een koninkrijk. Claus deed herhaaldelijk uitspraken op het gebied van mensenrechten. Op 15 mei 1991 op de Wereldconferentie Internationale Ontwikkelingen zei hij:
"Er kan geen sprake zijn van een menselijke toekomst die 't waard is geleefd te worden als die niet berust op werkelijke internationale solidariteit."
De invloed van Claus op Beatrix was zichtbaar. Bovendien, in tijden dat beleidsmakers er soep van maken, kan de koningin het zaakje nog een beetje bij elkaar houden door een jongerencentrum in een oude stadswijk te bezoeken, een bejaardentehuis binnen te gaan, door te wandelen in een verpauperde wijk, en door medeleven te tonen met slachtoffers na een nationale ramp. Ikzelf zou nadat ik een treinongeluk had mee gemaakt op de plaats van het onheil liever een troostend schouderklopje krijgen van Beatrix dan van onze huidige minister president. Ik heb zelf een paar keer in die blauwe ogen van Beatrix mogen kijken en weet uit ervaring: haar koninklijke blik doet wonderen!

Of het nu haar mooie ogen zijn, haar fenomenale haardracht, haar buitenissige hoeden of gewoon dat wat je charisma noemt, ik ben ervan overtuigd dat onze koningin als symbool in elk geval al het leed dat een minister weet aan te richten nog een beetje kan vergoelijken door op het juiste moment op de juiste plek handen te schudden en elegant te zwaaien.
En als ik erover nadenk...met vluchtelingen heb ik inderdaad wel iets. De verhalen van mijn ouders over hun oorlogsjaren in Indië en hun problemen tijdens de Indonesische revolutie evenals hun aanpassingsproblemen aan Nederland hebben mij waarschijnlijk doordrongen van het belang van compassie met mensen die op de vlucht zijn. Zij waren een aantal malen vluchteling. Zij weten wat een geluk het is als er ergens een plek is waar mensen zeggen:”Blijf maar hier, maak je geen zorgen, maak het jezelf gemakkelijk, doe of je thuis bent.”
Maar toch waren dat de redenen niet om mij te richten tot de koningin om te vragen of de asielzoekers die al langer dan vier jaar in Nederland wonen, in ons land mogen blijven. De reden was dat ik op een dag kennis maakte met -ik noem haar - Maria een Christelijk elfjarig meisje uit Angola, dochter van Kilia die door een groep politieagenten is verkracht. Zij en haar moeder zijn al tien jaar in Nederland. Het meisje begrijpt wel een beetje Portugees, maar spreekt het niet. Haar broertje van acht is hier geboren en nooit in het buitenland geweest. Ze moeten terug, want de verkrachting is volgens de minister niet politiek.

Op zoek naar haar echtgenoot, trof de Angolese politie Kilia en haar tante thuis aan. Haar tante werd in de kamer ernaast doodgeschoten. Kilia kwam in het ziekenhuis bij uit een coma, zwaar gewond. De politie, op zoek naar haar man, die pamfletten had uitgedeeld, had toen ze hem niet thuis troffen, zoals vaak gebeurt in die landen, wraak op de twee vrouwen genomen. Maar nee, die verkrachting was niet politiek volgens de minister. Volgens de rechter is er geen enkele reden om ze niet terug te sturen naar Angola. Dat Kilia bang is om terug te gaan omdat ze er geen familie meer heeft en de traumatische ervaring nooit te boven is gekomen, is geen rechtsgeldig argument. Dat Maria en haar broertje Angola niet kennen en de taal niet spreken doet niet ter zake.
Toen ik Maria vroeg was ze later wilde worden zei ze:”Advocaat.”
“Wat voor advocaat?” vroeg ik.
“Mensenrechten,” zei ze.
“Hoe vind je het dat je terug naar Angola moet?”
“Daar denk ik liever niet aan,” antwoordde ze, “want dan kan ik niet slapen.”
Interviewers vroegen me:”Ben je nu niet bang dat je met je verzoek om een royaal gebaar die asielzoekers weer hoop geeft?’

Alsof hoop geven een misdaad is, en het lovenswaardig is om met rechte rug, een meisje van elf dat in Angola niets te zoeken heeft, met haar moeder die daar niemand meer kent en nog steeds nachtmerries heeft over wat haar overkomen is, ons land uit te zetten.
Nadat er in een paar dagen tijd tienduizend mensen de brief aan de koningin ondertekend hadden, gebruikten beleidsmakers hun macht door in de grootste kranten te verkondigen: ”De koningin mag geen royaal gebaar maken, dat mogen alleen politici, en die willen het lekker niet.” De heftigheid waarmee ze de visualisering van humaniteit onder de bevolking in de kiem wilden smoren, leek nog niet effectief, want het aantal handtekeningen bleef groeien.
Toch... Op de Albert Cuyp in Amsterdam hielden twee marktkooplieden mij staande: ”Goed hoor, die actie van je, ik wilde ook gaan tekenen, maar nu is het te laat. Er komt geen generaal pardon. De minister president wil het niet.”
Ik zou geen dochter van mijn vader zijn als ik me zo snel liet ontmoedigen. Hem hielp ik als tienjarige met het schrijven van brieven. Hij had mij nodig om de taalfouten eruit te halen. Mijn moeder leerde ons dat de beste manier om in Nederland goed terecht te komen een goede taalbeheersing was. Mijn vader kwam uit een milieu in het koloniale Indië waar men het met de spelling en grammatica van de Nederlandse taal nooit zo nauw nam, dus altijd als er iets op papier moest komen werd ik erbij geroepen. Zijn grammatica en spelling waren dan misschien niet perfect, maar hij had een prachtig handschrift. Ik keek toe hoe hij met zijn kroontjespen de sierlijke krulletters op de envelop schreef.

Eerst schreef hij naar de minister, daarna naar de minister president, en op het laatst richtte hij zich tot de koningin met het verzoek om mijn oom in Nederland toe te laten.
Mijn vaders oudste broer had namelijk spijt dat hij na de onafhankelijkheid van Indonesië niet net als de rest van de familie naar Nederland was gegaan. Nederlandse officieren haalden na de onafhankelijkheid van Indonesië, in opdracht van de Nederlandse regering, mengbloedjes over om Indonesiër te worden. Mijn ouders gaven hun Nederlanderschap echter niet op en gingen met de boot naar Nederland. Mijn oom wilde graag in zijn geboorteland blijven. Hij tekende voor het Indonesische leger en werd door zijn kolonel als ex-militair uit het Nederlands Indische leger, telkens naar de gevaarlijkste gebieden gestuurd. Zo rekenden ze af met zijn koloniale verleden. Nadat hij op Ambonezen moest schieten met wie hij vroeger voor de Nederlandse vlag had gestreden, deserteerde hij, en wachtte in Singapore op een royaal gebaar van onze koningin.
Dat kwam. Mijn oom is inmiddels gestorven. Zijn kinderen hebben kleinkinderen en zijn Nederlandse burgers die hun steentje bijdragen aan de Nederlandse cultuur en samenleving.
Na de ontmoeting met de elfjarige asielzoekster Maria, die als baby op de arm van haar moeder Angola verlaten had, stuurde ik naar al mijn vrienden en kennissen een e-mail met de vraag of ze mij wilden steunen in mijn verzoek aan de koningin. Nu alleen nog wachten op een royaal gebaar.

Op een postzegel uitgegeven op 31 januari 1966 ( ! )
stond het volgende :
"Nederland
Brengt hen naar veilige haven
(handtek.v. Kon.Juliana)
40c Vluchtelingenvervoer +20c
Laat ik duidelijk zijn: de koningin staat symbool voor de Nederlandse bevolking. Eigenlijk is mijn vraag gericht aan U, Nederlanders.
Of je nu in een groot landhuis woont met veertig hectare grond of zeshoog in Rotterdam zonder balkon met te weinig kamers voor je gezin, niemand is vrij van zorgen. Het zit in de natuur van de mens om te denken dat ons eigen verdriet het ergste is. Als onszelf iets gebeurt, kunnen we er niets aan doen. Alles wat een ander meemaakt is zijn eigen schuld, dan had ie maar niet zus of dan had ie maar niet zo...

Als je iets leest in de krant kun je je hoofd schudden en denken: Oh, ja...wat erg. Oh...wat zielig....en weer verder gaan met de orde van de dag. Je kunt jezelf wijsmaken dat het allemaal zo’n vaart niet zal lopen. En je hebt zelf al genoeg aan je hoofd. Wat zal je je druk maken om de pech van een ander?
Altijd als we over het ongeluk van een ander horen prijzen we onszelf gelukkig dat het onszelf tenminste niet is overkomen.
Maar wat doe je als het jou toch op en dag overkomt?
Dan ben je blij als er onder al die mensen die zelf al genoeg muizenissen hebben toch stemmen opgaan die duidelijk maken:Dit pik ik niet. Dit kan niet. Ik ben het hier niet mee eens. Mensen die opkomen voor jouw probleem omdat jij niet bij machte bent dat zelf te doen.
Opkomen voor het leed van een ander, je stem laten horen als er sprake is van onmenselijkheid, onrechtvaardigheid, dat is broodnodige solidariteit. Zelfs dieren kennen een vorm van solidariteit. De volwassen olifanten groeperen zich gezamenlijk rond de jonge grazende en spelende olifantjes als er aanval dreigt. Het zit in hun natuur om ook de jonge olifanten van andere ouders te beschermen. Maar wij laten toe dat de minister kinderen uitwijst die hier al langer dan vier jaar wonen, die zich hier thuis voelen, hier vrienden hebben, hier op school zitten en bang zijn om naar het land te gaan waar hun ouders uit zijn weggevlucht.

Wees solidair met je medemens. Het spreekwoord “Spreken is zilver, zwijgen is goud’ is fout als het gaat om medemenselijkheid. Zwijgen is laf en spreken is heldenmoed. Prins Claus noemde tijdens zijn leven de Duitse term Zivilcourage. Dat betekent: de moed van de burger. In oorlogstijden is die moed duidelijk, dat zijn de verzetslieden die niet laf doen wat de onderdrukker ze opdraagt. Maar in tijden van vrede is burgermoed ook belangrijk. De wereld is van iedereen en we moeten samen zorgen dat deze wereld leefbaar is voor iedereen. Onze verantwoordelijkheid stopt niet bij de (land)grenzen en onze verantwoordelijkheid stopt niet bij onze eigen nationaliteit en onze eigen religie.
Medemenselijkheid is dat wat ons tot mens maakt. Het is mogelijk om op vreedzame wijze je solidariteit en je medemenselijkheid te tonen. Ik kan veel zaken noemen waarbij solidariteit in 2005 gewenst is, maar vandaag doe ik een pleidooi voor Een royaal gebaar, het generaal pardon dat wij vragen voor de duizenden asielzoekers die al langer dan vier jaar in Nederland zijn. Het verzoek om een verblijfsvergunning voor deze mensen.
Het kan me niet schelen of dat gebaar rechtstreeks door Beatrix, door een of andere minister, door de minister-president, door de kamerleden, of dankzij een referendum wordt gemaakt, als we maar niet hoeven te wachten totdat Nederland een republiek geworden is, want dan is het te laat voor die asielzoekers!

Ik roep u op om, als u nog niet getekend heeft, hiervoor te tekenen. U kunt de actie steunen door het boek Een Royaal gebaar te bestellen waarbij een gratis cd komt. Er staan prachtige songs op van bekende Nederlandse muzikanten (o.a. Ernst Jansz, Typhoon, George Kooymans, Freek de Jonge, The Lau, Huub van der Lubbe) en van asielzoekers.
Mijn gedicht Vrijheid, dat door o.a. Hind, Katja Schuurman, Jan Mulder, The Lau en vele anderen is ingesproken staat ook op de cd.
Geef dit boek cadeau aan vrienden, kennissen en buren opdat zij weten wat er op dit moment in Nederland gebeurt.

Marion Bloem
Ga voor de bestelbon naar Royaal Gebaar

terug naar het nieuws